دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد (UNODC) با همکاری بخش Rule of Law & Anti-Corruption، جایزه بینالمللی مبارزه با فساد را به مطیعالله ویسا؛ بنیانگذار نهاد آموزشی «راه قلم» اهدا کرد. این جایزه به پاس سالها فعالیت او در حوزه آموزش، آگاهیدهی اجتماعی و حمایت از عدالت اجتماعی، بهویژه در میان دختران و جوانان افغانستان به وی تعلق گرفته است.
به گفته برگزارکنندگان، این جایزه به افرادی اعطا میشود که از طریق اقدامات مدنی و اجتماعی به تقویت شفافیت، مقابله با فساد ساختاری و گسترش فرصتهای برابر در جوامع آسیبپذیر کمک کرده باشند. در این چارچوب، فعالیتهای آموزشی و مدنی مطیعالله ویسا بهعنوان نمونهای از مبارزه غیر سیاسی اما موثر با فساد و تبعیض ارزیابی شده است.
مطیعالله ویسا از چهرههای شناختهشده حوزه آموزش در افغانستان است که بیش از یک دهه در مناطق مختلف کشور، بهویژه مناطق محروم و دورافتاده برای دسترسی کودکان به آموزش تلاش کرده است. او نهاد «راه قلم» را با هدف ترویج فرهنگ آموزش، توزیع کتاب، ایجاد کتابخانههای محلی و حمایت از حق آموزش دختران و پسران تاسیس کرد؛ نهادی که فعالیتهایش در سالهای گذشته بارها با محدودیت و فشار روبهرو شده است.
پس از بازگشت طالبان به قدرت، فعالیتهای آموزشی مستقل در افغانستان با چالشهای جدی مواجه شد. در این میان، ویسا به دلیل ادامه تلاشهایش در حوزه آموزش، بهویژه حمایت علنی از حق تحصیل دختران بازداشت شد؛ اقدامی که واکنش نهادهای حقوق بشری و آموزشی را در سطح بینالمللی برانگیخت. بسیاری از آگاهان، بازداشت او را نمادی از فشار بر فعالان مدنی و آموزشی در افغانستان دانستند.
کارشناسان اجتماعی میگویند اعطای این جایزه به مطیعالله ویسا، صرفا یک تقدیر فردی نیست، بل حامل پیامی سیاسی-اجتماعی است؛ پیامی مبنی بر اینکه جامعه جهانی، آموزش، آگاهی و عدالت اجتماعی را از عناصر کلیدی مبارزه با فساد میداند، حتا در شرایطی که این ارزشها در یک کشور بهطور سیستماتیک محدود شدهاند.
از دید ناظران، فساد تنها به معنای سوءاستفاده مالی نیست، بل محرومسازی سازمانیافته از آموزش، تبعیض و آپارتاید جنسیتی و حذف آگاهانه نسل جوان از فرصتهای برابر نیز اشکال عمیقتری از فساد ساختاری به شمار میروند. در چنین بستری، فعالیتهای آموزشی نهادهایی مانند «راه قلم» بهعنوان شکلی از مقاومت مدنی و بلندمدت در برابر فساد تعبیر میشود.
اعطای جایزه بینالمللی مبارزه با فساد به مطیعالله ویسا در حالی صورت میگیرد که بحران آموزش در افغانستان، بهویژه برای دختران همچنان ادامه دارد. این تقدیر بینالمللی بار دیگر توجه افکار عمومی جهانی را به وضعیت آموزش، حقوق زنان و نقش فعالان مدنی در افغانستان جلب کرده است.
فرشته باختری
