سمیع حامد:‌ «تا جغرافیا از ما نشود، تاریخ به درد ما نمی‌خورد»

داکتر سمیع حامد، شاعر و فعال فرهنگی شناخته‌شده افغانستان، در یادداشتی تازه نوشته که تصور برخی از تحلیلگران دربارهٔ سرد شدن رابطهٔ پاکستان با طالبان نادرست بوده است. او باور دارد کسانی که می‌پنداشتند اسلام‌آباد سرانجام از «چوچهٔ خود» دل‌سرد می‌شود و گروه‌های دیگر را وارد میدان می‌سازد، چند واقعیت را نادیده گرفته‌اند.

به گفتهٔ حامد، رابطه میان طالبان و پاکستان یک مساله درونی است، نه خارجی. «برای طالبان، پاکستان کشور بیگانه نیست و برای پاکستانی‌ها نیز طالبان بیگانه نیستند.» او افزوده است آن بخش از طالبان که در برابر پاکستان قرار می‌گیرند، نه به دلیل احساس ملی، بل به‌عنوان جنگ‌جویان نیابتی کشورهای دیگر، از جمله هند عمل می‌کنند.

حامد باور دارد که اگر مخالفت‌های درون طالبان بر پایهٔ رقابت‌های منطقه‌یی افزایش یابد، پاکستان از طالبان مخالف پشتیبانی نخواهد کرد، بل تمرکز خود را بر چهره‌هایی چون حقانی و حکمتیار خواهد گذاشت. به گفتهٔ او، هدف اسلام‌آباد از طرح «حکومت همه‌شمول» در واقع این است که حقانی‌ها و حکمتیارها محور قدرت باشند و چند چهرهٔ سمبولیک از اقوام دیگر نقش نمایشی بگیرند.

او هم‌چنان می‌گوید که هیچ کشوری نمی‌خواهد از میدان توافق‌نامهٔ دوحه بیرون شود؛ چون یک‌طرف این توافق طالبان‌اند و طرف دیگر آن تنها کسانی می‌توانند باشند که وزن سیاسی و نظامی داشته باشند. بدون ظرفیت نظامی و سیاسی، هیچ گروهی نمی‌تواند در این میدان بازیگر شود.

سمیع حامد تاکید می‌کند که راه مخالفان واقعی طالبان، مبارزهٔ عملی در درون افغانستان است، نه در بیرون آن. او می‌نویسد: «هیچ کشوری از مخالفت نظامی در برابر طالبان پشتیبانی نمی‌کند، اما هیچ کشوری هم مانع مبارزهٔ درونی نمی‌شود. اگر نمی‌خواهیم طالبان حاکم باشند، باید خود اقتدار، مشروعیت و ظرفیت چالش‌برانگیختن آنان را به‌دست آوریم.»

به باور او، مردم هرچند از طالبان نفرت دارند، اما تصور می‌کنند که با حاکمیت آنان دست‌کم امنیت آمده است؛ در حالی‌که به مخالفان طالبان اعتماد ندارند، زیرا آن‌ها بارها آزموده شده و ناکام مانده‌اند.

حامد در پایان نوشته‌اش تاکید می‌کند: «تا جغرافیا از ما نشود، تاریخ به درد ما نمی‌خورد.»

فرشته باختری