راه مدنیت: در حالی که محرومیت دختران افغانستان از آموزش ثانوی و عالی وارد پنجمین سال خود شده است، اعضای «انجمن ادبی سوزن طلایی» در حرکتی نمادین، صنفهای درسی خود را به پشت دروازههای بسته مکاتب و دانشگاهها کشاندند. این دختران که نام تشکلشان ریشه در مقاومت فرهنگی هرات در دههٔ هفتاد خورشیدی دارد، این بار در فضای باز و در مجاورت مراکز آموزشی تجمع کردند تا اعتراض خود را نسبت به وضع موجود ابراز کنند.
شرکتکنندگان در این برنامه با برپایی صنفهای نمادین در جاده، اعلام کردند که دیوارها و قفلها نمیتوانند مانع حق دانستن و آموزش شوند. در بیانیهای که از سوی این انجمن صادر شده، این حرکت تلاشی برای «بیدارسازی وجدان جمعی» و پاسخی به سکوت طولانیمدت در قبال حذف زنان از چرخهٔ آموزش توصیف شده است. آنها تاکید کردند که این اقدام، یادآوری جدی به جامعه جهانی و نهادهای حقوق بشری است که دختران این سرزمین از ابتداییترین حق انسانی خود محروم ماندهاند.
گزارش ویدیویی:
https://www.youtube.com/watch?v=01mqi6awR5o
فراخوان برای همبستگی اجتماعی و رفع تبعیض
نکتهٔ متفاوت در این حرکت اعتراضی، مخاطب قرار دادن مستقیم مردها بود. معترضان با تاکید بر اینکه پیامدهای بیسوادی زنان دامنگیر کل جامعه میشود، از مردان، بهویژه پدران و برادران خواستند تا در کنار آنها بایستند. به باور این فعالان، حق آموزش یک موضوع صنفی یا زنانه نیست، بل خواست ملی است که تحقق آن نیازمند همبستگی تمام اقشار جامعه است.
مطالبات این دختران تنها به بازگشایی دروازه مکاتب محدود نماند؛ آنها خواستار حضور فعال و برابر در تمام عرصههای اجتماعی شدند. در بخشی از خواستههای آنها بر اصل «شایستهسالاری» تاکید شده و آمده که جایگاه افراد در جامعه باید بر اساس تواناییهایشان تعیین شود، نه جنسیت. آنها خواهان ساختار اجتماعی و کاریای هستند که در آن هیچ زنی به دلیل جنسیت به حاشیه رانده نشود.
بازتاب مدنی در فضای خفقان
در شرایطی که فعالیتهای مدنی در افغانستان با محدودیتهای شدیدی روبهروست، این حرکت نمادین در قلب هرات، بازتاب گستردهای در فضای مجازی و میان فعالان حقوق زن داشته است. بسیاری این اقدام را نشانهای از پویایی جریانهای فکری در غرب کشور میدانند که با وجود فشارهای موجود، همچنان برای ارزشهای انسانی تلاش میکنند.
گفتنی است که این اعتراض بار دیگر توجهها را به سمت بحران آموزشی در افغانستان جلب کرد؛ بحرانی که آیندهٔ میلیونها دختر را در هالهای از ابهام قرار داده است.
