سایهٔ سنگین بازداشتهای خودسرانه بر سر خبرنگاران افغان در پاکستان
آیا سکوت بینالمللی پایان مییابد؟
روزنامه راه مدنیت: در شرایطی که آزادی بیان در افغانستان تحت حاکمیت گروه طالبان به سختترین دوران خود رسیده، پاکستان که زمانی مأمن خبرنگاران در تبعید بود، اکنون به میدان جدیدی برای سرکوب و تهدید روزنامهنگاران افغان تبدیل شده است. گزارشها از بازداشت و اخراج اجباری فعالان رسانهای، زنگ خطر را برای نهادهای مدافع حقوق بشر به صدا درآورده است.
سازمان حمایت از رسانههای افغانستان (AMSO) در یک اعلامیهٔ فوری، از موج تازهٔ بازداشت، آزار و اذیت و اخراج اجباری خبرنگاران افغان در پاکستان طی دو هفته اخیر سخن گفته است. بر اساس این گزارش، سه عضو جامعهٔ رسانهای هدف اقدامات خودسرانهٔ پولیس پاکستان قرار گرفتهاند که در میان آنان، یک بانوی خبرنگار به همراه خانوادهاش بهصورت اجباری به افغانستان بازگردانده شده و دو تن دیگر همچنان در بند بهسر میبرند.
خبرنگاران افغان که به دلیل ماهیت کارشان و خطرهای ناشی از وضعیت نامناسب افغانستان، مجبور به ترک وطن شدهاند، اکنون در کشور میزبان با وضعیت بغرنجی روبهرو هستند. نکتهٔ نگرانکننده در گزارش AMSO، بیتوجهی پولیس پاکستان به مدارک قانونی است. در یک مورد تکاندهنده، خبرنگاری که دارای اسناد قانونی و ویزای کشور ثالث بوده، نهتنها اجازه خروج نیافته، بل به کمپ مهاجرین منتقل شده؛ اقدامی که نشاندهندهٔ نقض صریح کنوانسیونهای بینالمللی حقوق پناهندگان است.
سازمان حمایت از رسانههای افغانستان با تاکید بر اینکه «خبرنگاران مجرم نیستند»، از کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان (UNHCR) و سازمانهای مدافع آزادی بیان خواسته تا با فشار دیپلماتیک بر دولت پاکستان، از تبدیل شدن این کشور به فضایی ناامن برای فعالان رسانهای جلوگیری کنند.
چرا خبرنگاران هدف قرار میگیرند؟
ناظران امور رسانهای معتقدند که بازداشتهای اخیر بخشی از سیاستهای گستردهتر پاکستان برای اخراج پناهجویان افغان است که در آن، تفاوتی میان پناهجویان عادی و اقشار «در معرض خطر» (مانند خبرنگاران و فعالان حقوق زن) قائل نشدهاند.
این رویکرد یک پیامد مخرب در پی دارد: «خاموشی اجباری». وقتی روزنامهنگاران در پاکستان بازداشت شوند، عملا آخرین پیوندهای ارتباطی جامعهای که در افغانستانِ تحت اختناق است، قطع میشود. برای کشوری مانند افغانستان که به «صدای آزاد» نیاز مبرم دارد، اخراج یا زندانی کردن خبرنگاران به معنای تحکیم سلطهٔ سانسور است.
به باور کارشناسان حقوق رسانه، بازداشت خبرنگاران در کشور میزبان، نقض آشکار کنوانسیونهای حمایت از پناهندگان است. در همین راستا، سازمانهای مدافع حقوق بشر و جامعه رسانهای افغانستان با اشاره به شرایط دشوار خبرنگاران تبعیدی، خواستار مداخلهٔ فوری نهادهای بینالمللی برای آزادی بیقید و شرط آنان شدهاند؛ امری که به عنوان ضرورتی برای بقای آزادی بیان در این دوران بحرانی تلقی میشود.
منیژه کابلی
