جمعی از شهروندان افغانستان مقیم اسپانیا روز شنبه ۲۰ جون ۲۰۲۶ در شهر مادرید گردهم آمدند و با برگزاری یک گردهمایی، قطعنامهای را در حمایت از حقوق زنان و دختران افغانستان صادر کردند.
شرکتکنندگان با استناد به منشور سازمان ملل متحد؛ بهویژه مواد ۵۵ و ۵۶، وضعیت حقوق بشر در افغانستان را بهویژه نقض گسترده و سیستماتیک حقوق زنان و دختران تحت حاکمیت طالبان، مایه نگرانی عمیق خواندند و این قطعنامه را بهعنوان موضع مشترک خود منتشر کردند.
در این قطعنامه آمده که محرومسازی سیستماتیک زنان از آموزش، اشتغال، آزادی رفتوآمد، مشارکت اجتماعی و سیاسی و دسترسی به عدالت، مصداق آشکار تبعیض ساختاری و نقض گسترده حقوق بشر است و با اصل برابری و منع تبعیض در تعهدات بینالمللی مغایرت دارد.
امضاکنندگان همچنین تاکید کردهاند که سرکوب طالبان تنها متوجه زنان نیست؛ بل جوامع هزاره، تاجیک، اوزبیک، ترکمن، شیعیان، سیکها و سایر اقلیتهای قومی و مذهبی نیز هدف تبعیض، آزار و خشونت سازمانیافته قرار گرفتهاند.
در این بیانیه تصریح شده که هیچ قطعنامهای درباره افغانستان بدون به رسمیت شناختن رنج همه این گروهها کامل نخواهد بود.
امضاکنندگان همچنین با اشاره به بازداشتهای خودسرانه، سرکوب فعالان حقوق بشر، تبعیض علیه گروههای قومی و مذهبی و وخامت وضعیت کشور هشدار دادهاند که ادامه این سیاستها نقض آشکار اصول بنیادین حقوق بشر و کرامت انسانی است و سکوت در برابر آن، به معنای چشمپوشی از مسوولیت اخلاقی و انسانی جامعه جهانی خواهد بود.
نگرانی از مشروعیتبخشی به طالبان
یکی از مهمترین بخشهای قطعنامه به مذاکرات و تعامل دیپلماتیک با طالبان اختصاص دارد. در این بخش، شرکتکنندگان نسبت به دعوت اتحادیه اروپا از نمایندگان طالبان برای گفتگو درباره اخراج مهاجران غیرقانونی ابراز نگرانی کرده و تاکید کردهاند که اعطای دسترسی دیپلماتیک و مشروعیت سیاسی به رژیمی که رهبران آن با حکم بازداشت دیوان کیفری بینالمللی به اتهام آزار جنسیتی روبهرو هستند، نقض آشکار تعهدات حقوق بشری اتحادیه اروپا و در تضاد کامل با ارزشهای بنیادین آن است.
درخواستهای مشخص از جامعه جهانی
در بخش پایانی، قطعنامه مجموعهای از درخواستهای مشخص را از اتحادیه اروپا، دولت اسپانیا، سازمان ملل متحد و جامعه جهانی مطرح کرده است. مهمترین این درخواستها عبارتاند از:
ـ استفاده از همه ابزارهای مشروع سیاسی، حقوقی و دیپلماتیک برای پایان دادن به نقض حقوق بشر در افغانستان؛
ـ بهرهگیری از سازوکارهای تحقیقاتی و پاسخگویی بینالمللی برای وادار کردن طالبان به لغو محدودیتهای اعمالشده علیه زنان، دختران، خبرنگاران، دانشگاهیان، فعالان مدنی و مدافعان حقوق بشر؛
ـ تضمین حق آموزش بدون تبعیض برای همه دختران افغانستان و حمایت از بازگشایی کامل مکاتب و مراکز آموزشی در تمام سطوح از جمله آموزش عالی و آموزش پزشکی؛
ـ توسعه مسیرهای امن و برنامههای حمایتی برای زنان در معرض خطر، مدافعان حقوق بشر، خبرنگاران، حقوقدانان و فعالان مدنی؛
ـ ارائه حمایت مستقیم، محرمانه، مالی و موثر از شبکههای مقاومت مدنی زنان در داخل افغانستان؛ از جمله مکاتب زیرزمینی، پناهگاههای امن، شبکههای بهداشتی و رسانههای مستقل زنان، به گونهای که این حمایتها بهطور واقعی و قابل راستیآزمایی به دست زنان و فعالان داخل کشور برسد؛
ـ خودداری از هرگونه تعامل دیپلماتیک، مذاکره یا اقدامی که به مشروعیتبخشی یا عادیسازی روابط با طالبان بینجامد؛ از جمله در موضوع مهاجرت و اخراج، مگر آنکه طالبان تمامی فرمانهای ناقض حقوق زنان را لغو کند؛
ـ و در نهایت، تضمین مشارکت سیاسی زنان در هر روند سیاسی مربوط به آینده افغانستان با این تاکید که هیچ روندی بدون حضور معنادار زنان، جامعه مدنی و همه اقشار جامعه مشروعیت نخواهد داشت.
شرکتکنندگان در پایان با تاکید بر همبستگی با زنان و دختران افغانستان، از دولتها و نهادهای بینالمللی خواستند تا از محکومیتهای لفظی فراتر رفته و برای پایان دادن به نقض حقوق بشر، شناسایی آپارتاید جنسیتی و حمایت عملی از مردم افغانستان، اقدامات فوری و مؤثر انجام دهند.
فرشته باختری
