اعتراضها به سیاستهای فارسیستیزانه طالبان؛ «هیچ فرمانی نمیتواند زبان مردم را از قلبشان جدا کند»
در پی افزایش نگرانیها درباره محدودیتها و اظهارات مقامهای طالبان درباره زبان فارسی در افغانستان، شماری از فعالان حقوق بشر و فرهنگی نسبت به آنچه «فشار بر زبان و هویت فارسیزبانان» میخوانند، اعتراض کردهاند.
زهرا موسوی؛ فعال حقوق بشر با تاکید بر جایگاه زبان فارسی در زندگی و حافظه تاریخی مردم افغانستان گفته است: «فارسی بخشی از زندگی، تاریخ و حافظه ماست؛ هیچ فرمانی نمیتواند آن را از مردمش جدا کند.»
او با انتقاد از سیاستها و اظهاراتی که از سوی منتقدان «فارسیستیزانه» توصیف میشود، افزوده که در برابر چنین روندی سکوت نخواهد شد. به گفته او زبان فارسی بخشی جداییناپذیر از هویت فرهنگی و تاریخی شمار بزرگی از شهروندان افغانستان است و نباید در نتیجه تصمیمهای سیاسی یا اداری به حاشیه رانده شود.
موسوی در گفتگو با راه مدنیت همچنین تاکید کرد که افغانستان کشوری با تنوع گسترده زبانی و فرهنگی است و هیچ زبانی نباید بر زبان دیگری تحمیل شود.
به تصریح او: «هیچ زبانی نباید تحقیر، حذف یا به حاشیه رانده شود.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که در ماههای اخیر شماری از گروههای فرهنگی، مدنی و حقوق بشری نسبت به آنچه فشار بر زبان فارسی در افغانستان میدانند، ابراز نگرانی کردهاند.
منتقدان طالبان میگویند برخی اظهارات مقامهای این گروه و شماری از تصمیمها و تغییرات اداری، نگرانیها درباره محدود شدن جایگاه زبان فارسی را افزایش داده است.
آنان معتقدند که چنین رویکردهایی میتواند بر حقوق فرهنگی و زبانی بخش قابل توجهی از جمعیت افغانستان تاثیر بگذارد.
در همین حال، فعالان فرهنگی و حقوق بشری خواستار حفظ تنوع زبانی افغانستان و رعایت حقوق برابر شهروندان، بدون توجه به زبان و پیشینه فرهنگی آنان شدهاند.
اعتراض به «پارسیستیزی»
فعالان معترض، مخالفت خود را با آنچه «پارسیستیزی» میخوانند، با شعارهایی از جمله «علیه فرمانهای فارسیستیزی طالبان» بیان کردهاند.
به باور این فعالان، زبان تنها یک ابزار ارتباطی نیست؛ بل با تاریخ، ادبیات، فرهنگ و حافظه جمعی مردم پیوند دارد. از این رو هرگونه سیاستی که به حذف یا تضعیف یک زبان منجر شود، میتواند پیامدهایی فراتر از حوزه زبان داشته باشد.
منتقدان همچنین خاطرنشان میسازند که افغانستان دارای جامعهای چندزبانه است و احترام به زبانهای مختلف و فراهمکردن زمینه استفاده برابر از آنها، بخشی از رعایت حقوق فرهنگی و اجتماعی شهروندان است.
در برابر این انتقادها، طالبان در موارد مختلف مواضع خود را درباره زبانها و سیاستهای فرهنگی و اداری افغانستان بیان کردهاند؛ با این حال منتقدان میگویند برخی اقدامات و اظهارات اخیر این گروه به افزایش نگرانیها درباره جایگاه زبان فارسی انجامیده است.
فعالان حقوق بشر و فرهنگی از طالبان میخواهند در سیاستهای زبانی خود، اصل تنوع فرهنگی و زبانی افغانستان را در نظر گرفته و از هرگونه اقدامی که به تحقیر، حذف یا به حاشیهراندن یک زبان منجر شود، خودداری کنند.
