سایه سنگین سرکوب؛ موج تازه بازداشت خبرنگاران

راه مدنیت، کابل: در هفته‌های اخیر، فضای رسانه‌ای افغانستان بار دیگر با موجی از بازداشت‌ها و ضبط تجهیزات خبرنگاران همراه بود.

منابع حامی رسانه‌ها می‌گویند دست‌کم هفت خبرنگار و تولیدکننده محتوا، هدف این اقدام‌ها قرار گرفته‌اند؛ اقدامی که بسیاری آن را ادامه روند نظام‌مند محدودسازی رسانه‌ها می‌دانند.

بر اساس گفته یک خبرنگار در کابل که نمی‌خواهد نامش فاش شود: «این فقط بازداشت چند نفر نیست، این یک پیام است. همه ما حالا بیشتر از قبل می‌دانیم که چه تهدیدهایی وجود دارد و چه‌قدر اندازه، نزدیک شدن به آن‌ها خطرناک است.»

بر بنیاد گزارش مرکز خبرنگاران افغانستان، روز ۲ اسد یک خبرنگار و دو فعال رسانه‌ای به‌دلیل برگزاری دوره‌های آموزشی برای دختران بازداشت و تجهیزات کاری‌شان ضبط شده است.

یک روز پیش از آن نیز فردی در کارته سه کابل به اتهام طراحی و پشتیبانی فنی وب‌سایت‌های خبری خارج از کشور دستگیر شده است.

یک خبرنگار محلی در ولایت دیگر می‌گوید: «بعد از آزادی هم احساس آزادی نمی‌کنی. مجبور شدیم تعهد بدهیم و ضامن معرفی کنیم. این یعنی هر قدم بعدی زیر سایه یک تهدید است.»

در یک رویداد دیگر، نیروهای استخبارات و وزارت امر به معروف و نهی از منکر با یورش به دفتر شرکت تولید محتوای «پیکسل» در کابل، نوید احمد اصغری و معاون او مشتاق احمد حلیمی را همراه با ضبط تجهیزات بازداشت کردند.

چند روز بعد، ویدیوی «اعترافات» اصغری منتشر شد؛ ویدیویی که به گفته یکی از همکاران رسانه‌ای او «نه صدای واقعی یک خبرنگار که صدای ترس و فشار» بود.

با احتساب این بازداشت‌ها و بر اساس داده‌های مرکز خبرنگاران افغانستان، اکنون دست‌کم ۱۵ خبرنگار و کارمند رسانه‌ای در بازداشت به‌سر می‌برند یا دوران محکومیت خود را سپری می‌کنند.

یک تحلیل‌گر رسانه در کابل معتقد است: «این فقط برخورد با افراد نیست، این یک بازطراحی کامل فضای رسانه‌ای فعلی ماست. استقلال رسانه به صفر رسیده است و حالا حتا آموزش دادن و تولید محتوا هم می‌تواند جرم تلقی شود.»

مرکز خبرنگاران افغانستان این بازداشت‌ها را «نقض آشکار آزادی رسانه» خوانده و خواستار آزادی فوری بازداشت‌شدگان شده است.

کمیته حفاظت از خبرنگاران (CPJ) نیز هشدار داده که ادامه این روند، افغانستان را به یکی از خطرناک‌ترین کشورهای جهان برای خبرنگاران تبدیل می‌کند.

خبرنگاری دیگر می‌گوید: «هر روز که پشت میز می‌نشینیم و برای نشر درست رویدادها قلم به‌دست می‌گیریم، نمی‌دانیم این آخرین گزارش ما خواهد بود یا نه. و از سویی اگر ننویسیم، ‌واقعا چه کسی حقایق را ثبت می‌کند؟»

با وجود همه این فشارها اما خبرنگاران افغان هم‌چنان تلاش می‌کنند در میان این محدودیت‌ها، مرز باریک میان اطلاع‌رسانی و بقا را حفظ کنند؛ مرزی که هر روز باریک‌تر و هزینه عبور از آن نیز سنگین‌تر می‌شود.

فرشته باختری