روزنامه راه مدنیت: رنگین دادفر سپنتا؛ وزیر خارجهٔ پیشین افغانستان در سخنانی صریح از وضعیت کنونی جریانهای ضد طالبان، ۴۸سال تکیه بر قدرتهای خارجی را «تجربهای شکستخورده» خواند. او هشدار میدهد که جستجوی «حامی خارجی» برای مقابله با استبداد، میتواند به قیمت تبدیلشدن افغانستان به «میدان جنگهای نیابتی» تمام شود.
رنگین دادفر سپنتا در تازهترین گفتگویش با «دویچهوله دری»، با زبانی بیپرده به آسیبشناسی جریانهای مقاومت و اپوزیسیون پرداخته است. او با نگاهی به نیمقرن تاریخ تحولات سیاسی افغانستان، از دوران دخالتهای شوروی تا دو دهه حضور ایالات متحده، استراتژی «جستجوی پشت جبهه» در پایتختهای خارجی را نه یک راهبرد؛ بل یک «اشتباه استراتژیک» میداند که همواره استقلال و مشروعیت داخلی را قربانی کرده است.
سپنتا با اشاره به تکاپوی برخی جریانها برای جلب حمایت قدرتهای منطقهای از جمله پاکستان و هند، نسبت به «امیدهای واهی» هشدار میدهد. او معتقد است وقتی یک جنبش سیاسی، مشروعیت و بقای خود را به جای «ارادهٔ مردم» به «ارادهٔ کشورهای بیگانه» گره بزند، بهطور خودکار به یک عامل نیابتی تنزل پیدا میکند. این همان نقطهای است که سپنتا آن را «دام وابستگی» مینامد.
نکتهٔ کلیدی سخنان سپنتا در تفکیک میان «دیپلماسی لازم» و «وابستگی مخرب» است. او تاکید دارد که داشتن روابط اخلاقی و سیاسی با کشورهای دیگر لازمهٔ کار یک جنبش آزادیبخش است، اما «جنبش وابسته» هرگز نمیتواند هویت ملی خود را حفظ کند.
وی در عین حال، به یک نکتهٔ امیدوارانه نیز اشاره دارد: نسل جدید مبارزان در افغانستان از چنان هوشمندی و درک سیاسی برخوردارند که به زودی متوجه خواهند شد تبدیلشدن به «پیادهنظام پاکستان یا هند»، تنها راهی برای طولانیتر کردن چرخهٔ ظلم است و نه پایان دادن به آن.
بهنظر میرسد پیام سپنتا، بازگشت به پارادایمی است که در دهههای گذشته در هیاهوی رقابتهای بزرگقدرتها به فراموشی سپرده شد: «تکیه بر نیروی مردم.»
به باور او تا زمانی که جریانهای سیاسی افغانستان به جای اصلاح ساختار درونی و کسب مشروعیت از مردم، همچنان با نگاه «پشت جبهه» به همسایگان چشم دوختهاند، افغانستان از چرخهٔ ویرانگر استبداد و رقابتهای نیابتی خارج نخواهد شد.
این نوع تحلیلها در حالی مطرح میشود که بحثها پیرامون مدلهای جایگزین برای حکومتداری در افغانستان و همینطور مسالهٔ مرز دیورند به یکی از چالشبرانگیزترین مباحث در میان نخبگان سیاسی و رسانههای افغانستان تبدیل شده است.
