بازداشت محمد داوود الکوزی، شهروند افغان مقیم تگزاس که پس از نشر یک ویدیوی تهدیدآمیز در تیکتاک توسط نیروهای امنیتی آمریکا دستگیر شد و نشر فهرست پناهجویان مجرم افغانستان، بار دیگر بحثهای حساس مرتبط با مهاجران افغان، برنامههای پذیرش پس از ۲۰۲۱ و برداشت عمومی از امنیت داخلی آمریکا را در سرخط رسانهها قرار داد. وزارت امنیت داخلی امریکا تا کنون فهرست زیر را بهعنوان پناهجویان مجرم افغانستان را نشر کرده است:
ذبیحالله مهمند؛ اتهام: تجاوز جنسی
محمد داوود الکوزی؛ اتهام: تهدید تروریستی
رحمان الله لکنوال؛ اتهام: حمله تروریستی
محمد خاروین؛ اتهام: عضویت در گروه تروریستی
جمال ولی؛ اتهام: تیراندازی به پولیس
جاوید احمدی؛ اتهام: حضور غیر قانونی در امریکا
بهرام نوری؛ اتهام: تجاوز جنسی
محمد هارون؛ اتهام: خشونت خانوادگی
عبدالله ؛ اتهام: حمله تروریستی
نصیر توحیدی؛ اتهام: حمله تروریستی
بر اساس گزارش فاکسنیوز، الکوزی که از طریق برنامهٔ «Operation Allies Welcome» وارد ایالات متحده شده بود، در ویدیوی خود ادعا کرده که توانایی ساخت بمب دارد و ممکن است علیه افرادی که «افغان نیستند» یا «کافر» محسوب میشوند حمله کند. مقامهای امنیت داخلی آمریکا میگویند همین اظهارات تهدیدآمیز دلیل مستقیم بازداشت او بوده و پروندهٔ وی اکنون تحت بررسی بیشتر قرار دارد.
ایالات متحده از ۲۰۰۱ به اینسو نسبت به تهدیدات فردی؛ حتا در حد اظهار در شبکههای اجتماعی حساسیت بالایی دارد. تجربهٔ حملات «گرگ تنها» در سالهای اخیر باعث شده هرگونه تهدید، ولو مبالغهآمیز یا بدون توانایی واقعی اجرا جدی تلقی شود.
رفتار الکوزی در این زمینه در دستهٔ «تهدید بالقوه» قرار میگیرد؛ یعنی محتوایی که اگرچه لزوما به معنای توانایی عملی نیست، اما از نظر روانی و رسانهای قابلیت ایجاد نگرانی عمومی دارد. بازداشت او واکنشی است که نشان میدهد نهادهای امنیتی آمریکا ترجیح میدهند پیشگیری کنند تا مواجههٔ پس از حادثه. افغانهایی که پس از سقوط ۲۰۲۱ به آمریکا منتقل شدند، در بسیاری موارد هنوز در جامعهٔ میزبان جا نیفتادهاند. رویدادهایی از این نوع میتواند بر سه سطح اثر بگذارد:
برداشت عمومی: هر رفتار فردی در فضای رسانهای آمریکا ممکن است به یک برداشت جمعی تعمیم یابد.
برنامههای اقامتی و پناهندگی: این رخدادها میتوانند بهانهای به دست جریانهای ضد مهاجرت بدهند تا خواستار محدودیت بیشتر شوند.
روند ادغام اجتماعی مهاجران افغان: جامعهٔ افغان در آمریکا که بسیاری از آنان از جنگ و ناامنی گریختهاند با نگرانی دنبال میکند که چنین مواردی به کلیت این جامعه نسبت داده نشود.
افغانهایی که از طریق «Operation Allies Welcome» منتقل شدهاند عمدتا شامل افرادی هستند که سالها با نهادهای آمریکایی همکاری کردهاند؛ بنابراین رخدادهای تهدیدآمیز فردی میتواند خلاف تصویری باشد که اکثریت این گروه میکوشند از خود ارایه کنند.
رسانههایی مانند فاکسنیوز که نگاه انتقادیتری به سیاستهای دولت آمریکا در قبال مهاجرت دارند، معمولا چنین مواردی را با برجستگی بیشتری پوشش میدهند. در فضای انتخاباتی کنونی آمریکا، این خبر میتواند برای برخی جناحها ابزار سیاسی باشد؛ زیرا سیاستهای پذیرش افغانها از ابتدا جنجالی بود. دوم، مسالهٔ امنیت داخلی برای رأیدهندگان آمریکایی اهمیت بالایی دارد و سوم اینکه رویدادهای فردی میتواند به عنوان نمونهای کلی ارایه شود، حتا اگر چنین تعمیمی علمی یا منصفانه نباشد.
این بازداشت در حالی صورت گرفت که تنها دو روز پیش رحمانالله لکنوال نیز در ارتباط با یک حملهٔ تروریستی در ایالات متحده مورد پیگرد قرار گرفت. هرچند اطلاعات هنوز محدود است، اما انتشار دو خبر پشت سرهم دربارهٔ دو فرد افغان، احتمالا نگاه نهادهای امنیتی و رسانهها را نسبت به تهدیدهای احتمالی تشدید خواهد کرد.
این همزمانی میتواند باعث شکلگیری یک روایت جدید در فضای رسانهای آمریکا شود؛ روایتی که ممکن است بار سنگین آن بر دوش جامعهٔ افغان مهاجر بیفتد؛ حتا اگر اکثریت این افراد هیچ ارتباطی با رفتارهای فردی متهمان نداشته باشند.
با این وضع نمیتوان پروندهٔ محمد داوود الکوزی را تنها یک بازداشت ساده بهدلیل اظهارات تهدیدآمیز در شبکههای اجتماعی دانست. این پرونده اکنون در نقطهای قرار دارد که امنیت داخلی آمریکا، مدیریت رسانهای، سیاست مهاجرتی و هویت جمعی مهاجران افغان را همزمان تحت تاثیر قرار میدهد. اظهارات او صرفنظر از میزان توانایی واقعی در فضایی منتشر شده که حساسیت جامعهٔ آمریکایی نسبت به تهدیدهای فردی بسیار بالاست و همین باعث شده واکنش نهادهای امنیتی سریع و قاطع باشد.
در کنار پروندهٔ رحمانالله لکنوال، بازداشت الکوزی میتواند در شکلدهی روایتهای عمومی دربارهٔ مهاجران افغان اثر بگذارد؛ روایتی که اگر بهصورت کنترولنشده در رسانهها گسترش یابد، ممکن است هزینهٔ اجتماعی آن دامن میلیونها افغانِ بیگناه و قانونمند را بگیرد. در چنین شرایطی آنچه بیش از همه اهمیت دارد، تفکیک دقیق رفتار فردی از هویت جمعی و جلوگیری از تعمیمهای نادرست است چه در رسانههای آمریکایی، چه در افغانستان و چه در میان سیاستگذاران.
این پرونده در روزهای آینده روشنتر خواهد شد، اما آنچه هماکنون قابل مشاهده میباشد، این واقعیت است که یک ویدیوی کوتاه در شبکههای اجتماعی اکنون به مسالهای سیاسی اجتماعی با ابعاد گستردهتر تبدیل شده است؛ مسالهای که نهتنها دربارهٔ امنیت، بل دربارهٔ مدیریت ادراک عمومی، مسوولیت رسانهها و جایگاه مهاجران افغان در جامعهٔ میزبان نیز پرسشهای تازهای طرح میکند.
دکتور کریمی
