هزینهٔ ساعتی جنگندههای اسراییلی
عملیات اخیر هوایی اسراییل در خاک ایران از نگاه تخنیکی و مالی، یکی از پرهزینهترین ماموریتهای نیروی هوایی این کشور در دههٔ اخیر بوده است
راه مدنیت: همزمان با انتشار گزارشهای اخیر از حملات هوایی اسراییل بر اهدافی در خاک ایران، بررسی دادههای نظامی و مالی نشان میدهد که اجرای چنین عملیاتها با استفاده از جنگندههای پیشرفته، میلیاردها شِکِل برای دولت اسراییل هزینه در پی دارد. تنها هزینهٔ پرواز جنگندهها در یک ماموریت چندساعته به دهها میلیون دالر میرسد. نیروی هوایی اسراییل در عملیات اخیر از دو نوع هواپیمای جنگی پیشرفته استفاده کرده است:
– جنگندهٔ نسل پنجم F-35I Adir، ساخت آمریکا با قابلیت پنهانکاری
– جنگندهٔ بمبافکن دوربرد F-15I Ra’am ساخت آمریکا با توان حمل مهمات سنگین
طبق گزارش وزارت دفاع ایالات متحده و منابعی چون Business Insider و Aviation Week، میانگین هزینهٔ پرواز این جنگندهها در هر ساعت چنین است:
– «اف 35 آی ادیر»، هزینهٔ تخمینی در ساعت ۴۴هزار دالر (U.S. DoD, 2024)
– «اف 15 آی رعم»، هزینهٔ تخمینی در ساعت ۴۲هزار دالر (USAF Report 2024)
محاسبهٔ هزینهٔ پرواز
با فرض 4 ساعت پرواز رفتوبرگشت، هزینهٔ هر جت در یک ماموریت چنین است:
«اف 35 آی ادیر» در ۴ساعت: ۱۷۶هزار دالر
«اف 15 آی رعم» در ۴ساعت: ۱۶۸هزار دالر
این هزینه شامل سوخت، فرسایش، نگهداری و پشتیبانی فنی است، اما هزینهٔ مهمات، سوختگیری در هوا و سامانههای جنگ الکترونیکی را شامل نمیشود.
هزینهٔ مجموعی عملیات
طبق گزارشهایی از The Guardian و Haaretz، در مجموع 80 تا 120جنگنده در این عملیات شرکت داشتهاند. با در نظر گرفتن میانگین (100 جت) و ترکیب هر دو نوع جنگنده، هزینهٔ تقریبی چنین است:
50 فروند «اف 35 آی ادیر»: 8,8میلیون دالر
50فروند «اف 15 آی رعم»: 8,4 میلیون دالر
جمع کل هزینهٔ پروازها: نزدیک به 17.2 میلیون دالر
در صورتیکه هزینهٔ مهمات را نیز اضافه کنیم، قیمت نهایی هر ماموریت برای هر جت به 250 تا 300هزار دالر میرسد. در آن حالت، کل عملیات حدود 25 تا 30میلیون دالر هزینه برداشته است.
در نتیجه، عملیات اخیر هوایی اسراییل در خاک ایران از نگاه تخنیکی و مالی، یکی از پرهزینهترین ماموریتهای نیروی هوایی این کشور در دههٔ اخیر بوده است. تنها هزینهٔ پرواز جنگندهها، بدون در نظر گرفتن تسلیحات و حمایتهای فنی، از 17میلیون دالر فراتر میرود.
گرچه در گزارش هزینهها به جنگندههای F-35I Adir اشاره شد، اما بر اساس منابع رسمی و تحلیلهای نظامی، استفاده گسترده از این جنگندههای نسل پنجم در عملیات اخیر اسراییل علیه اهداف در خاک ایران تایید نشده است.
نیروی هوایی اسراییل عمدتا از جنگندههای F-15I Ra’am و F-16I Sufa برای اجرای این ماموریتها بهره برده است. F-35 بیشتر برای ماموریتهای نفوذ پنهانکارانه، شناسایی دقیق و حملات محدود به کار میرود و بهدلیل حساسیتهای فنی و امنیتی، اطلاعات مربوط به کاربرد آن در این عملیاتها محدود و محرمانه باقی مانده است.
بنابراین، هزینههای اعلامشده برای F-35 در این گزارش بیشتر بر اساس دادههای استاندارد و هزینههای عملیاتی معمول این جنگنده میباشد و ممکن است در این عملیات خاص کمتر کاربرد داشته باشد.
منابع:
Business Insider: “Here’s how much it costs to fly an F-35”, 2024
U.S. Department of Defense: Aviation Cost Analysis, FY2024
Popular Mechanics: “F-15 vs F-35 – Cost and Combat”, 2023
The Guardian: “Israeli airstrikes target Iran’s air defenses”, June 2025
Haaretz: “IDF confirms multi-layer air operation”, June 2025
محسن یاوری
