راه مدنیت: هفدهمین دوره جایزهٔ بینالمللی شعر «فرانکو لوی»(Concorso Letterario Franco Loi) در حالی به کار خود پایان داد که نام یک شاعر زن اهل افغانستان در میان برگزیدگان اصلی آن به چشم میخورد. شمیم فروتن؛ شاعر و روزنامهنگار موفق شد با سرودهای به زبان ایتالیایی، دیپلم افتخار این جشنوارهٔ معتبر را در شهر ساحلی «گروتاماره» دریافت کند.
آنچه موفقیت اخیر شمیم فروتن را از نمونههای مشابه متمایز میکند، خلق اثر به زبان مقصد (ایتالیایی) است. در حالی که غالب ادیبان مهاجر، آثار خود را در بستر زبان مادری تالیف و سپس به زبان میزبان ترجمه میکنند، فروتن با عبور از این واسطه، مستقیما به زبان ایتالیایی طبعآزمایی کرده است. داوران این جشنواره هم که به نام «فرانکو لوی»؛ از چهرههای جریانساز و صاحبسبک شعر ایتالیا برگزار میشود، اثر این شاعر را از منظر تسلط بر ظرایف زبانی و انتقال مفاهیم انسانی شایستهٔ تقدیر دانستهاند.
شمیم فروتن پیش از تحولات سیاسی آگوست ۲۰۲۱ در افغانستان، به عنوان روزنامهنگار در روزنامههای کابل از جمله «راه مدنیت» فعالیت داشت و در کنار آن، به عنوان شاعری نوسرا و غزلسرا در محافل ادبی کابل شناخته میشد. او پس از سقوط نظام جمهوریت و مهاجرت اجباری به ایتالیا، فعالیتهای خود را در بستری نو ادامه داد.
این موفقیت ادبی، نشاندهندهٔ پویایی نسل جدیدی از روزنامهنگاران و هنرمندان افغانستان در تبعید است که توانستهاند بحران مهاجرت را به فرصتی برای گفتگوی فرهنگی تبدیل کنند. فروتن با استفاده از ابزار زبان ایتالیایی، توانسته روایتگر تجربهای مشترک از غربت، زن، هویت و ایستادگی باشد که برای مخاطب اروپایی نیز قابل درک و ستایش است.
جایزهٔ ادبی فرانکو لوی هر ساله با هدف شناسایی استعدادهای برتر در حوزهٔ شعر و ادبیات برگزار میشود. حضور یک شاعر پارسیزبان در زمرهٔ برندگان این رقابت، تاکیدی بر ظرفیتهای نفهته در ادبیات معاصر افغانستان است.
این دستاورد فرهنگی بیتردید بار دیگر توجه محافل هنری اروپا را به وضعیت نخبگان افغانستان و تداوم حیات ادبی این کشور، فراتر از مرزهای جغرافیایی جلب میکند. شمیم فروتن حالا با این جایزه نهتنها بهعنوان یک شاعر مهاجر؛ بل به عنوان عضوی فعال در بدنهٔ ادبیات امروز ایتالیا تثبیت شد.
در نهایت با اطمینان میتوان موفقیت فروتن را در چارچوب «ادبیات چندزبانه» تحلیل کرد؛ زمانی که هنرمند با حفظ ریشههای فکری خود، سلاح زبان میزبان را برای بیان دردهای جهانی برمیگزیند. این رویداد در واقع گامی در جهت بازتعریف جایگاه فرهنگی افغانستان در عرصهٔ بینالمللی محسوب میشود.
فرشته باختری
