راه مدنیت: در ادامه بحثها پیرامون احتمال شناسایی حکومت طاـلبان، توسط جمهوری اسلامی ایران، اظهارات تازه رحمتالله نبیل؛ رییس اسبق امنیت ملی افغانستان و واکنش نجیبه فیض؛ فعال رسانهای اهل پاکستان بار دیگر موضوع «منافع ملی افغانستان» و نوع نگاه بازیگران سیاسی و رسانهای افغان به تحولات منطقه را به بحث داغ شبکههای اجتماعی تبدیل کرده است.
رحمتالله نبیل در یادداشتی که در شبکه ایکس منتشر کرده، نوشته که بر اساس اطلاعات موجود، احتمال دارد جمهوری اسلامی ایران در آینده نزدیک حکومت طاـلبان را به رسمیت بشناسد.
او این اقدام را «نه از موضع اصول؛ بل از سر معاملهگری ژیوپولیتیک و پذیرش یک واقعیت تحمیلی» توصیف کرده است.
او در بخشی از متن خود افزوده: «حکومتی که زنان را حذف، آزادی را سرکوب و افغانستان را به انزوای تاریخی برده، نه ثبات میآورد و نه مشروعیت؛ فقط بحران را عمیقتر و مردم افغانستان را بیشتر قربانی بازیهای منطقهای خواهد کرد.»
در واکنش به این موضع، نجیبه فیض در صفحه ایکس خود نوشت که ایران «حداقل یک اصل بنیادی ژیوپولیتیک» را درک کرده و آن «اولویت منافع ملی»اش است.
او با اشاره غیر مستقیم به سیاستمداران افغان افزوده: «کاش سیاستمداران افغانستان از جمله رحمتالله نبیل نیز بفهمند که در سیاست اجندای دیگران مطرح نیست؛ بل در اولویت قرار دادن منافع افغانستان اصل اساسی است.»
فیض همچنین تاکید کرده که بسیاری از سیاستمداران افغانستان در گذشته «منافع شخصی و وابستگیهای بیرونی» را بر منافع کشور خود ترجیح دادهاند و افغانستان هنوز «بهای همین اشتباه» را میپردازد.
او در پایان خاطرنشان ساخته: «تا زمانی که رهبری افغانستان این حقیقت ساده را درک نکند که «اول افغانستان» نه هند، نه امریکا و نه هیچ کشور دیگر، این چرخه تباهی همچنان ادامه خواهد یافت.»
اظهارات نجیبه فیض با واکنشهای متفاوتی در شبکههای اجتماعی روبهرو شده است.
برخی کاربران از تاکید او بر مفهوم «منافع ملی» حمایت کرده و گفتهاند سیاست خارجی کشورها اساسا بر مبنای منافع تعریف میشود، نه ارزشهای اخلاقی یا تعهدات سیاسی. اما گروهی دیگر سخنان او را نادیده گرفتن وضعیت حقوق بشری و سرکوب زنان در افغانستان دانستهاند.
بحث بر سر «واقعگرایی سیاسی» در قبال طالبان در ماههای اخیر به یکی از جدیترین مناقشهها میان چهرههای سیاسی، رسانهای و فعالان افغان تبدیل شده است. بخشی از جریانهای سیاسی معتقدند کشورهای منطقه؛ از جمله ایران، چین و روسیه بهتدریج به سمت تعامل عملی و حتا شناسایی گروه طاـلبان حرکت میکنند؛ روندی که به باور منتقدان، میتواند به تثبیت بیشتر حاکمیت یک گروه بدون تغییر در سیاستهای داخلی آن منجر شود.
با این حال، شماری از سیاستمداران و فعالان مدنی افغان هشدار میدهند که عادیسازی روابط با گروه طاـلبان، بدون فشار برای رعایت حقوق زنان، تشکیل حکومت فراگیر و احترام به آزادیهای اساسی، افغانستان را وارد مرحلهای تازه از انزوای سیاسی و بحران اجتماعی خواهد کرد.
نجیبه فیض که در افغانستان و پاکستان سابقه کار رسانهای و هنری دارد، در سالهای اخیر بارها درباره تحولات سیاسی افغانستان در شبکههای اجتماعی موضعگیری کرده است.
منیژه کابلی
