راه مدنیت: وژمه فروغ؛ فعال حقوق بشر افغانستان در واکنش به گزارش تازه هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) درباره موارد خشونت جنسی و تجاوز علیه زنان بازداشتشده از سوی گروه طاـلبان با انتقاد شدید از سکوت جامعه مردان افغانستان گفته که «غیرت مردان افغانستان تنها در مورد لباس و رفتار زنان است.»
فروغ در صفحه ایکس (توییتر سابق) خود نوشته که: «این همه مرد در افغانستان در این پنج سال کوچکترین همت و غیرت ایستادن برای زنان و دختران کشورشان را نشان ندادهاند. بار دیگر که بالای زن و دخترتان غیرت افغانیتان را تمرین کردید، این گزارش را به یاد بیاورید که چند هزار مرد طالب میلیونها شهروند کشور را گروگان گرفته و بالای زن و دختر وطن تجاوز جنسی میکنند، اما شما هم نگران پیراهن و چادر زنان هستید.»
این اظهارات در پی انتشار گزارش تازه یوناما مطرح شده است؛ گزارشی که در آن مواردی از شکنجه، بدرفتاری و خشونت جنسی علیه زنان معترض پس از بازداشت توسط طا-لبان مستندسازی شده است.
مستندسازی خشونت جنسی علیه زنان
بر اساس یافتههای یوناما، شماری از زنان فعال و معترض که در سالهای اخیر توسط طاـلبان بازداشت شدهاند، در دوران بازداشت با اشکال مختلف خشونت؛ از جمله تهدید، شکنجه و در برخی موارد خشونت جنسی مواجه شدهاند. این گزارش بخشی از نگرانیهای گسترده نهادهای حقوق بشری درباره وضعیت زنان افغانستان پس از بازگشت طاـلبان به قدرت را بازتاب میدهد.
گروه طاـلبان تاکنون بارها گزارشهای نهادهای بینالمللی درباره نقض حقوق بشر را رد کردهاند، اما سازمانهای حقوق بشری میگویند محدودیتهای گسترده بر زنان، بازداشت فعالان مدنی و سرکوب اعتراضات فضای بیم و هراس را در کشور گسترش داده است.
انتقاد از فرهنگ «غیرت» و سکوت اجتماعی
سخنان این فعال حقوق بشر در واقع بازتابدهنده انتقادی است که در سالهای اخیر از سوی بسیاری از فعالان حقوق زن مطرح شده؛ انتقادی که میگوید بخشی از جامعه افغانستان بیش از آنکه نگران امنیت، کرامت و حقوق زنان باشد، بر کنترول پوشش و رفتار آنان تمرکز کرده است.
این فعال حقوق بشر با مقایسه حساسیتهای اجتماعی نسبت به پوشش زنان با سکوت در برابر گزارشهای مربوط به خشونت و تجاوز جنسی، تلاش کرده که توجه افکار عمومی را به آنچه «اولویتهای وارونه» در برخورد با مساله زنان میخواند، جلب کند.
اظهارات او در شبکههای اجتماعی با واکنشهای متفاوتی نیز روبهرو شده است؛ برخی کاربران از این موضعگیری حمایت کرده و آن را بازتاب واقعیتهای تلخ امروز افغانستان دانستهاند، در حالی که شماری دیگر سخنان او را تعمیم دادن مسوولیت طاـلبان به همه مردان افغانستان تلقی کردهاند.
گفتنی است که گزارش یوناما در حالی منتشر میشود که زنان افغانستان طی نزدیک به چهار سال گذشته با محدودیتهای گسترده در زمینه آموزش، اشتغال، حضور اجتماعی و آزادیهای فردی مواجه بودهاند. نهادهای بینالمللی بارها هشدار دادهاند که تداوم این وضعیت میتواند پیامدهای عمیقی برای جامعه افغانستان و نسل آینده زنان این کشور داشته باشد.
فرشته باختری
