با گذشت پنج سال از تسلط دوباره طالبان بر کابل، ارزیابی‌های تازه نشان می‌دهد که این گروه در ایجاد حکومت‌داری مشروع، ثبات اقتصادی و ساختن نهادهای پایدار کاملا ناکام مانده است.
به نوشته واشنگتن پست، انزوای بین‌المللی افغانستان و ناکامی طالبان در جلب سرمایه‌گذاری، این کشور را در یک بحران عمیق نگه داشته است؛ وضعیتی که به باور کارشناسان، راه را برای خیز بی‌صدای چین جهت تصاحب معادن دست‌نخورده افغانستان باز کرده و هم‌زمان نیاز به حمایت دیپلماتیک از جریان‌های سیاسی جایگزین را برجسته می‌سازد.
ناکامی طالبان در ایجاد ثبات اقتصادی و مشروعیت لازم
بر بنیاد این نوشته، برخلاف ادعاها و شعارهای حاکمیت فعلی در کابل، ارزیابی‌های فنی و بین‌المللی نشان می‌دهد که طالبان طی پنج سال گذشته در پایه‌گذاری یک اقتصاد پایدار با شکست مواجه شده‌اند.
نویسنده با بیان اینکه طالبان توانایی ایجاد یک سیستم حقوقی معتبر برای اجرای قراردادها را ندارند، افزوده است: «قطع ارتباط افغانستان از سیستم بانکی جهانی و نبود ضمانت‌های قانونی، مانع اصلی حضور سرمایه‌گذاران معتبر بین‌المللی در کشور شده است.»
در بخش دیگری از این تحلیل آمده که کارشناسان سازمان ملل متحد هم‌چنان از حضور فعال گروه‌هایی چون القاعده و تهدیدهای مداوم داعش خراسان گزارش می‌دهند؛ امری که به باور نویسنده، نشان می‌دهد طالبان در تامین امنیت ساختاری نیز ناکام بوده‌اند.
این تحلیل تصریح کرده که عدم تشکیل نهادهای پاسخگو و عامه، افغانستان را در بستر یک بی‌ثباتی مزمن نگه داشته است.
اشتهای چین برای تصاحب ثروت‌های دست‌نخورده افغانستان
در ادامه این گزارش تاکید شده که خروج نیروهای غربی و ناکامی طالبان در جلب اعتماد جهانی، فرصتی طلایی را در اختیار بجینگ قرار داده تا بر ثروت‌های ملی افغانستان دست بیندازد.
کیت کیلاگ*؛ نویسنده این تحلیل با اشاره به منابع عظیم مس، لیتیوم و سنگ آهن در افغانستان خاطرنشان کرده است: «این ثروت‌های استراتژیک که برای صنایع پیشرفته و دفاعی جهان حیاتی هستند، هم‌چنان دست‌نخورده باقی مانده‌اند و چین با بهره‌گیری از انزوای طالبان، در پی انحصار و کنترل این معادن است.»
این روزنامه با تاکید بر اینکه چین خطر تعامل با طالبان را پذیرفته است، یادآور شده که بجینگ می‌کوشد با ایجاد وابستگی شدید مالی در کابل، اهرم فشار سیاسی و اقتصادی درازمدتی در منطقه به دست آورد و مسیرهای تجاری خود را گسترش دهد.
لزوم حمایت دیپلماتیک از چهره‌ها و جریان‌های سیاسی مخالف طالبان
نویسنده هم‌چنین با تصریح اینکه سرمایه اصلی افغانستان مردم و نسل جوان آموزش‌دیده‌ای هستند که توسط طالبان به حاشیه فرستاده شده‌اند، اظهار داشته که نیروهای تکنوکرات، کارمندان سابق و رهبران نوظهور در داخل و خارج، توانایی ارائه یک الگوی حکومت‌داری مدرن و مشروع را دارند.
بر بنیاد دیدگاه نویسنده، واشنگتن و جامعه جهانی باید به جای تسلیم شدن در برابر وضعیت موجود، با جریان‌های سیاسی منسجم افغانی وارد تعامل شوند.
در این نوشته با اشاره به دیدارهای اخیر با برخی چهره‌های سیاسی اپوزیسیون؛ از جمله مسوولان «جنبش آزادی افغانستان» (AFM)، آمده که این جریان‌ها به دنبال ایجاد ایتلاف‌های فراگیر و جایگزینی حکومت قانون هستند.
این تحلیل در پایان با تاکید بر اینکه هرگونه تغییر پایدار باید به دست خود افغان‌ها صورت گیرد، خاطرنشان ساخته: «این حمایت‌ها نیازی به مداخله نظامی یا هزینه‌های هنگفت مالی ندارد؛ بل جامعه جهانی می‌تواند با ابزارهای دیپلماتیک و اقتصادی، زمینه را برای شکل‌گیری یک بدیل شایسته و مشروع در افغانستان فراهم سازد.»
*کیت کیلاگ؛ دگرجنرال بازنشسته اردوی ایالات متحده و معاون «مرکز امنیت آمریکا» در «پژوهشکده پالیسی اول آمریکا» (America First Policy Institute) است.
فرشته باختری
