راه مدنیت: در پی حملات مرگبار اخیر بر شهروندان شیعه در ولایت هرات، محمد محق؛ نویسنده و پژوهشگر شناختهشده مطالعات اسلامی، در تحلیلی مدعی است که قراین غیر قابل انکاری از دست داشتن گروه طا-لبان در این فاجعه وجود دارد.
به باور آقای محق، این حملات نه یک اقدام تصادفی؛ بل بخشی از یک استراتژی کلان برای سرکوب هویت تمدنی و مذهبی مردم هرات است.
🔸️انتقام از فرهنگ و شادی مردم
این پژوهشگر امور دینی معتقد است که ریشه اصلی این خشونتها در تضاد عمیق میان فرهنگ کهن و شادیمحور هرات با روایتهای سختگیرانه طا-لبان نهفته است.
او میگوید: «مظاهر فرهنگی هرات از دوره اول حاکمیت این گروه تا اکنون برای این گروه آزاردهنده بوده است.»
به گفته او، در روزهای اخیر که به دلیل سرسبزی بهاری، تفریحات خانوادگی در هرات افزایش یافته، طا-لبان این پدیده را نشانه شکست سیاستهای فرهنگی خود قلمداد کرده و با بهراهاندازی عملیات خونین، درصدد ایجاد رعب و هراس میان مردم برآمدهاند تا مانع تداوم این رویههای سنتی و ملی شوند.
🔸️استفاده از نام دا-عش بهعنوان پوشش
محمد محق در تحلیل خود تاکید میکند که انتخاب شیعیان به عنوان هدف این حملات، تکتیکی زیرکانه برای انحراف افکار عمومی است.
او میافزاید: «انتخاب شیعیان به عنوان سوژه این عملیات میتواند نشانههای اتهام را متوجه دا-عش بگرداند و طا-لبان را نیز به هدفشان برساند. ذهنیتی که در میان طا-لبان رایج است و شیعیان را “رافضی” میانگارد، انجام چنین اعمالی را برای سربازان این گروه تسهیل میکند.»
🔸️تبعیض سیستماتیک در نظامهای تئوکراتیک
این نویسنده با اشاره به سیاستهای تبعیضآمیز طا-لبان در برابر شیعیان و اسماعیلیان افغانستان، خاطرنشان میسازد که تلاش برای تغییر مذهب و فشارهای ساختارمند، همگی نشانههایی از نقش حاکمیت در این ناامنیهاست.
او با مقایسه وضعیت افغانستان با دیگر نظامهای مذهبی منطقه، تصریح میکند که نظامهای تئوکراتیک هیچگاه از تعصب و تبعیض مذهبی رهایی ندارند.
آقای محق هشدار میدهد که آنچه امروز در هرات میگذرد، تلاش برای «مهندسی فرهنگی جامعه» از طریق خونریزی و ایجاد وحشت است تا هرگونه مظاهر مدنی و مذهبی متفاوت با قرائت طا-لبانی ریشهکن شود.
منیژه کابلی
