سازمان حمایت از رسانههای افغانستان (AMSO) کارزاری تازه در شبکههای اجتماعی راهاندازی کرده است تا توجه جامعهٔ جهانی را به وضعیت نامعلوم خبرنگاران افغان مقیم ایران و پاکستان جلب کند و روند انتقال آنان به کشورهای امن سرعت گیرد.
این سازمان روز یکشنبه، ۱۹ اسد اعلام کرد که هدف اصلی این اقدام، توقف اخراج اجباری و یادآوری این پیام است که «خبرنگار بودن جرم نیست.»
به گفتهٔ مسوولان سازمان، خبرنگاران مهاجر در کشورهای همسایه با مشکلاتی جدی روبهرو هستند: از دشواری تمدید ویزا و بیاعتباری نامههای رسمی نهادهای بینالمللی نزد پولیس گرفته تا فشارهای امنیتی و محدودیتهای کاری و اقتصادی. در نشست آنلاین اخیر این نهاد با خبرنگاران مقیم ایران و پاکستان، پیشنهادهایی چون ایجاد صندوق حمایتی ویژه، استخدام وکلای مدافع، صدور کارت شناسایی معتبر و هماهنگی با مقامهای دو کشور برای تضمین امنیت خبرنگاران مطرح شد.
یکی از خبرنگاران زن مقیم پاکستان در تماس با راه مدنیت گفته بود: «صدور ویزا مسدود است. هم پاسپورت و هم دیگر اسناد هویتی ما در سفارت آلمان است. امروز پولیس در یک گیستهوس آمده و یک خانواده را برده است. ما همگی پنهان شده بودیم.»
خبرنگاری دیگر که با خانوادهاش حدود۱۳ ماه در پاکستان به سر میبرد نیز از وضعیتاش چنین حکایت داشت: «دولت جدید آلمان در حالی روند انتقال ما به آلمان را متوقف کرده که تمدید و یا گرفتن ویزای حضور در پاکستان برای سایر اتباع افغانستان نیز متوقف است.»
به گفته وی، «برگههایی که سفارت آلمان در قبال حضورشان در پاکستان به آنها سپرده بود هم حالا پیش پولیس پاکستان اعتبار ندارد.»
این کارزار در شرایطی آغاز شده که وضعیت آزادی رسانه در افغانستان نیز وخیمتر شده است. گزارشهای نشرشدهٔ چندی پیش بیانگر افزایش رقم بازداشت خبرنگاران و تولیدکنندگان محتوا در کابل و چند ولایت دیگر است. اتهامهای مطرحشده علیه بازداشتشدگان از برگزاری دوره آموزشی برای دختران تا مدیریت فنی وبسایتهای خبری خارج از کشور را شامل میشود.
در یکی از این موارد، نیروهای امنیتی با یورش به دفتر یک شرکت تولید محتوا، دو مسوول آن را بازداشت کردند. چند روز بعد، ویدیویی از «اعترافات» یکی از آنان منتشر شد که به گفته همکارانش، «بیشتر صدای ترس و فشار بود تا بیان آزادانه یک خبرنگار.»
مرکز خبرنگاران افغانستان این موارد را «نقض آشکار آزادی رسانه» خوانده و کمیته حفاظت از خبرنگاران (CPJ) هشدار داده است که ادامهٔ این روند، افغانستان را به یکی از خطرناکترین کشورهای جهان برای فعالیت رسانهای تبدیل خواهد کرد. یک تحلیلگر رسانه نیز به «راه مدنیت» گفته بود: «استقلال رسانه به صفر رسیده و حالا حتا آموزش دادن و تولید محتوا هم میتواند جرم تلقی شود.»
خبرنگاران افغان، چه در داخل کشور و چه در کشورهای همسایه، اکنون میان دو تهدید زندگی میکنند: خطر بازداشت و فشار در افغانستان یا اخراج و بیثباتی حقوقی در ایران و پاکستان.
سازمان حمایت از رسانهها امیدوار است که با گسترش این کارزار و پیوستن گستردهٔ کاربران، فشار بر دولتهای ایران و پاکستان برای توقف اخراج خبرنگاران افغان و فراهم کردن شرایط امن برای ادامه کار آنان افزایش یابد.
یلدا طاهری
