تحولهای تازه در روابط میان آلمان و گروه طالبان موجی از واکنشها و نگرانیهای سیاسی و حقوقی را در پی داشته است. گزارشها از دیدار هیأت بلندپایهٔ آلمان با مقامهای طالبان در کابل و آغاز مذاکرات تخنیکی برای بازگرداندن پناهجویان افغانِ دارای سابقهٔ جرمی، نشان میدهد که برلین در مسیر «نورمالسازی» روابط با این گروه گام برمیدارد.
داکتر عالمه، از فعالان سیاسی و حقوقی افغان در آلمان، با انتقاد شدید از این روند در صفحهٔ فیسبوک خود نوشته است: «حکومت آلمان فدرال زیر عنوان همکاری تخنیکی روابط خود را با طالبان نورمال میسازد. این اقدام نقض آشکار اصول بنیادین حقوق بشر و مادههای ۳ و ۴ کنوانسیون اروپایی حقوق بشر است. علیه این عادیسازی روابط با گروه بنیادگرای طالبان باید اعتراض کنیم.»
مذاکرات تخنیکی برای اخراج افغانها
سخنگوی وزارت داخله آلمان روز یکشنبه تایید کرد که نمایندگان این وزارت در کابل، پایتخت افغانستان با مقامهای طالبان دیدار کردهاند. محور گفتگوها، چنانکه گزارش شده، «بررسی راههای اجرایی اخراج افغانهایی بوده که در آلمان به جرایم کیفری محکوم شدهاند.»
ابتدا مجلهٔ اشپیگل و شبکه تلویزیونی ARD این مذاکرات را فاش کردند. بر بنیاد این گزارش اشپیگل، «وزارت داخله آلمان در آستانه امضای توافقی با طالبان میباشد که به موجب آن، اخراج منظم پناهجویان مجرم افغان به افغانستان ممکن خواهد شد.»
بر اساس این توافق، قرار است نمایندگان طالبان در آلمان ویزه دریافت کنند تا در سفارت و قونسلگری افغانستان در برلین و بن کار کنند و از جمله وظایفشان، «تثبیت هویت» افغانهایی باشد که قرار است اخراج شوند.
اعتراض دیپلماتهای افغان در بن
در واکنش به این تحولات، چندی پیش تمام کارمندان جنرالقونسلگری افغانستان در شهر بن در اقدامی بیسابقه دستهجمعی استعفا دادند. آنان با انتشار بیانیهای ویدیویی، انتصاب یک دیپلمات وابسته به طالبان را غیرقانونی و غیراخلاقی خواندند.
در بیانیهٔ آنها آمده بود: «واگذاری نمایندگیهای دیپلماتیک به طالبان با اصول حقوق بشر، حق آموزش زنان و کودکان و آزادیهای اساسی در تضاد است و مشروعیت ندارد. ما امیدواریم روزی افغانستان شاهد نظامی مشروع و برخاسته از ارادهٔ مردم باشد.»
کنسولگریای که بیصدا اشغال شد
در همین حال، ویدیویی در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود که نشان میدهد دیپلمات منصوبشده از سوی طالبان بهتنهایی دروازهٔ قونسلگری افغانستان در بن را باز میکند و وارد ساختمان میشود. این تصویر، برای بسیاری از ناظران، بهمعنی «سقوط آرام» دیپلماسی رسمی افغانستان در اروپا به دست طالبان تلقی شده است.
آگاهان امور معتقدند که اقدام اخیر آلمان، هرچند در ظاهر «تخنیکی» عنوان میشود، اما در عمل بهمعنی گامی رسمی در مسیر مشروعیتبخشی به طالبان است. چنین اقدامی میتواند اثرات سیاسی گستردهای بر سایر کشورهای اروپایی داشته باشد که تاکنون از به رسمیت شناختن حکومت طالبان خودداری کردهاند.
در حالی که برلین میکوشد از زاویهٔ «منافع عملی» و مدیریت پناهجویان با طالبان وارد گفتگو شود، منتقدان هشدار میدهند که این سیاست، با اصول انسانی و تعهدات بینالمللی آلمان در تضاد است.
به باور بسیاری از فعالان حقوق بشر، هرگونه همکاری مستقیم با طالبان بدون شرطگذاری روشن در زمینهٔ حقوق زنان، آموزش و آزادیهای مدنی، به معنای نادیدهگرفتن ارزشهایی است که سیاست خارجی آلمان بر آن استوار بوده است.
