از اتاق بیضی تا مونیخ؛ فاصلهگیری مرتس از راهبرد ترامپ در قبال ایران
(بر اساس گزارش مجلهٔ اشپیگل)
تنها چند روز پس از آنکه فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان در «اتاق بیضی» کاخ سفید و در حضوری صمیمانه کنار دونالد ترامپ، حمایت خود را از رویکرد تهاجم نظامی علیه ایران اعلام کرد، حالا نشانههای آشکاری از یک چرخش دیپلماتیک در برلین به چشم میخورد.
مرتس که در واشینگتن با عباراتی تند از «خلاصشدن از شر رژیم ترور» سخن گفته بود، روز جمعه در مونیخ لحنی متفاوت برگزید. اگرچه او همچنان بر حمایت از اهداف کلی ایالات متحده تاکید دارد، اما تصریح کرد که «تداوم طولانیمدت این جنگ به نفع ما نیست.»
بر اساس گزارش نشریه اشپیگل، یکی از دلایل اصلی تردید برلین، بازگشت تیم دولتی آلمان با این برداشت نگرانکننده است که دولت ترامپ هیچ برنامه مشخصی برای اداره ایران پس از سقوط احتمالی نظم کنونی ندارد.
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره رهبری آینده ایران با لحنی که باعث شگفتی مقامات آلمانی شده، گفته است: «بیشتر کسانی که به آنها فکر میکردیم مردهاند. گروه دیگری هم که واجد شرایط بودند، مردهاند. حالا نوبت موج سوم است و من کاملا مطمینم که بعد از آنها دیگر کسی را نمیشناسیم.»
این فقدان دوراندیشی سیاسی، آلمان را نسبت به آینده ثبات در منطقه به شدت نگران کرده است.
دولت فدرال آلمان اکنون با صراحت بیشتری نسبت به پیامدهای تجزیه یا بیثباتی داخلی ایران هشدار میدهد. مرتس در بیانیهای که پس از سخنرانیاش صادر شد، بر حفظ تمامیت ارضی ایران تاکید کرد و هشدار داد: «ایران نباید به صحنه جنگهای نیابتی تبدیل شود.»
این هشدار در پی انتشار گزارشهایی مبنی بر تلاش احتمالی دستگاههای اطلاعاتی آمریکا برای تسلیح گروههای قومی صادر شده است. برلین معتقد است آتش یک درگیری داخلی بر پایه شکافهای قومیتی نه تنها ایران؛ بل همسایگانی چون ترکیه، عراق و سوریه را نیز درگیر یک آتشسوزی بزرگ منطقهای خواهد کرد.
بحران پناهجویان و فشارهای قارهای
یکی از محرکهای اصلی این تغییر موضع، نگرانیهای عمیق امنیتی در داخل اروپاست. اسناد دیپلماتیک محرمانهای که در اختیار «اشپیگل» و مجله خبری «Report Mainz» قرار گرفته، نشان میدهد کمیسیون اروپا وقوع یک موج مهاجرتی عظیم ناشی از جنگ در ایران را محتمل میداند.
مرتس در بیانیه خود تاکید کرده است که باید از «جنبشهای مهاجرتی کنترلنشده» جلوگیری شود.
او بر لزوم حفظ عملکرد اقتصاد و زیرساختهای عمومی در ایران پافشاری میکند تا از فروپاشی کامل اجتماعی که منجر به گسیلشدن میلیونها نفر به سمت مرزهای اروپا میشود، ممانعت به عمل آید.
هماهنگی با جبهه اروپایی و شرکای منطقهای
تغییر لحن مرتس همچنین نتیجه فشارهای متحدان سنتی آلمان است. در کنفرانس ویدیویی اخیر با رهبران بریتانیا، فرانسه و ایتالیا، همگی بر لزوم بازگشت به میز مذاکره تاکید کردهاند. مکرون و استارمر پیش از این به طور علنی از شیوه جنگی ترامپ فاصله گرفته بودند.
از سوی دیگر، شکایتهای کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس مبنی بر نادیده گرفتهشدن هشدارهایشان توسط واشینگتن، برلین را به این نتیجه رسانده است که همراهی مطلق با ترامپ میتواند هزینههای جبرانناپذیری برای ثبات جهانی داشته باشد.
به نظر میرسد صدراعظم آلمان که در واشینگتن برای پرهیز از تنش علنی سکوت کرده بود، اکنون واقعگرایی دیپلماتیک را جایگزین همسویی محض کرده است.
یاداشت: این گزارش بر اساس این تحلیل نشریه آلمانی اشپیگل تهیه شده است:
https://www.spiegel.de/politik/deutschland/iran-krieg-warum-sich-friedrich-merz-jetzt-von-donald-trump-distanziert-a-6bc26002-18b8-47e2-b6a7-2ece15f2d2d0?sara_ref=re-nl-dielageammorgen-2026_03_07
