خبر کشتهشدن یک زن افغان بهدست همسرش در شهر کمنیتس آلمان بار دیگر بحث خشونت سیستماتیک علیه زنان و مفهوم «فمینیسید» را به کانون توجه افکار عمومی رسانده است.
بر اساس گزارش MDR زاکسن، پلیس آلمان اعلام کرده که این زن ۳۸ساله روز چهارشنبه در آپارتمان خود پس از مشاجره خانوادگی، بهگونهای زخمی شد که بعدا در شفاخانه جان باخت.
همسر همسن او که همانجا بازداشت شد، اکنون بهعنوان مظنون در بازداشت بهسر میبرد و قرار است به دادگاه تحقیق معرفی شود.
خشونتی فراتر از «تراژدی خانوادگی»
دادستانی و ادارهٔ جنایی کمنیتس تحقیق خود را به اتهام قتل آغاز کردهاند، اما انگیزه و جزییات حادثه هنوز روشن نیست. آنچه روشن است، اینکه بار دیگر یک زن قربانی خشونت شریک زندگی خود شده است؛ خشونتی که بنا به ارزیابی فعالان حقوق زنان، نباید تنها در چارچوب «مشاجره خانوادگی» یا «تراژدی شخصی» فروکاسته شود، بل باید بهمثابه ساختاری از تبعیض و سرکوب جنسیتی شناخته شود.
ابعاد آماری و الگوهای تکرارشونده
بر بنیاد این گزارش، تنها در ایالت زاکسن، در فاصلهٔ سالهای۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ دستکم ۴۱ زن بهدست همسر یا شریک پیشین خود کشته شدهاند. همچنین در ۴۲مورد دیگر زنان از تلاش برای قتل جان بهدر بردهاند.
این آمار بهروشنی نشان میدهند که خشونت خانگی و قتلهای مبتنی بر جنسیت در آلمان مسالهای حاشیهای یا استثنایی نیست، بل الگویی تکرارشونده و نهادینهشده است.
«فمینیسید»
زنان حقوقدان و سازمانهای مدنی در آلمان سالهاست تاکید میکنند که این جنایتها باید با نام درست خود خوانده شوند: «فمینیسید»؛ یعنی قتل زنان به این دلیل که زن هستند. این فعالان هشدار میدهند که هر بار استفاده از عباراتی مانند «درام رابطهای» یا «تراژدی خانوادگی» در واقع به پنهانکردن خشونتی میانجامد که ریشه در مناسبات قدرت و برتریجویی مردانه دارد.
بُعد مهاجرتی ماجرا
آنچه این پرونده را برای جامعه افغانستانی در اروپا تلختر میسازد، ملیت قربانی و مظنون است. هر دو افغاناند و ماجرا در دل جامعه مهاجران رخ داده است. خشونت خانگی در میان مهاجران نهتنها پیامد بحرانهای فرهنگی، فشارهای اقتصادی و روانی مهاجرت است، بل انعکاسی از همان ساختارهای تبعیضآمیز و مردسالارانهای است که زنان در افغانستان با آن زیستهاند و حالا در مهاجرت نیز قربانی آن میشوند.
این حادثه پرسشی جدی را مطرح میکند: آیا جامعه مهاجران و نهادهای حمایتی در آلمان توانستهاند برای زنان افغان فضایی امنتر از آنچه در وطن داشتند فراهم کنند یا چرخهٔ خشونت، تبعیض و بیپناهی همچنان ادامه خواهد داشت؟
فرشته باختری
