
رضا محمدی: نشان احمدشاه سهخورشید و امانالله خان ستاره هشتپر خوارزمشاهی بود
رضا محمدی؛ شاعر و فرهنگی شناختهشده افغانستان در یادداشتی با موضوع نمادها و پرچمهای سیاسی، با مقایسه پرچمهای تاریخی و معاصر از آنچه «فقدان هویت تاریخی و فرهنگی» در برخی نمادهای رسمی افغانستان میخواند، انتقاد کرده است.
محمدی در این یادداشت تاکید کرده که نمادهای بهکاررفته در پرچمها و نشانهای سیاسی، تنها عناصر تزیینی نیستند؛ بل بازتابی از تاریخ، اسطوره، فرهنگ و حافظه جمعی یک ملت به شمار میروند.
او در بخشی از این نوشته به پرچم «جبهه سپاهیان وطن» اشاره کرده و نوشته که این پرچم، فارغ از گرایشهای سیاسی، از منظر نمادشناسی دارای ترکیبی معنادار از عناصر تاریخی و فرهنگی است.
به گفته او، خورشید یادآور اشکانیان و همچنین خراسان بهعنوان «زادگاه خورشید» است؛ سیمرغ یکی از کهنترین نمادهای اسطورهای حوزه فرهنگی ایران و افغانستان محسوب میشود؛ عقاب نیز به حکومت قرهختاییان در بدخشان و همچنین سنت سلجوقیان ارجاع دارد.
به باور محمدی، رنگ لاجوردی تداعیکننده بدخشان و هویت افغانستان است، شمشیر نماد مقاومت و دو خوشه گندم نیز یادآور نمادهای دوره مشروطه افغانستان هستند.
در مقابل، این شاعر از طراحی برخی پرچمها و نشانهای رسمی سالهای اخیر بهشدت انتقاد میکند.
او معتقد است که استفاده از شهادتین بر زمینه سفید، بیش از آنکه بیانگر هویت تاریخی و فرهنگی باشد، تداعیکننده مفاهیم مذهبی مرتبط با مرگ یا آغاز اسلام آوردن است و فاقد پیوند با میراث تاریخی و اسطورهای افغانستان بهشمار میرود.
محمدی همچنین نشان رسمی دوره جمهوری افغانستان را از منظر هنری و نمادشناسی مورد نقد قرار داده و آن را مجموعهای از عناصر متعدد و ناهمگون توصیف میکند که از انسجام بصری و هویتی برخوردار نیست.
او در ادامه، روایتهای رایج درباره ریشه تاریخی برخی نشانهای رسمی را نیز به چالش کشیده و افزوده که برخلاف برخی ادعاها، نشان امانالله خان، ستاره هشتپر خوارزمشاهی بود؛ نمادی که به گفته او در آرامگاه، سر در بناها و فرمانهای این پادشاه نیز دیده میشود.
محمدی همچنین یادآوری کرده که نشان احمدشاه درانی (احمدشاه ابدالی)، سهخورشید بود و نه نمادی که بعدها در نشانهای رسمی افغانستان مورد استفاده قرار گرفت.
این یادداشت رضا محمدی بار دیگر بحث درباره جایگاه نمادهای ملی، پیوند آنها با تاریخ و هویت فرهنگی افغانستان و نحوه بازنمایی میراث تاریخی این کشور در پرچمها و نشانهای رسمی را به میان آورده است؛ موضوعی که همواره از جنبههای تاریخی، هنری و هویتی مورد توجه پژوهشگران و صاحبنظران بوده است.




